Serbest kıyafet uygulamasında son durum nedir?

Okullara öğrencilerin serbest kıyafetle devam edebilmesini sağlayan yönetmelik yayınlandığında,  eğitimci ve veli olarak çok sevinmiştim. Gerçekten bir çok ezberi bozan bir uygulama olduğu için takdir etmiş ve her ortamda “Serbest kıyafet” uygulamasını nedenleri ile birlikte savunmuştum; hâlâ da savunmaya devam ediyorum. Bu konuyu yazılarımda da dile getirdim, siz değerli okuyucularımla paylaştım. Fakat gelinen son nokta bu konuda bir yazı daha yazmamıza neden oldu.

Kamuoyuna da yansıdığı şekli ile okul idareleri okullarındaki öğrenci kıyafetlerinin nasıl olacağı konusunda velilere bir anket uygulayacaktır. Anket sonucunda velilerin %51 çoğunluğu sağlayan kesimin dediği yerine getirilecek ve okul kıyafetleri buna göre belirlenecektir.

Bu durum MEB tarafından okullardaki serbest kıyafet yönetmeliğinin 2013/5125 sayılı Bakanlar Kurulu kararı ile yeniden düzenlenmesi ile belirlenmiştir. Yönetmeliğin 3. maddesinin ikinci fıkrası şu şekilde değiştirilmiştir.

“(2) Öğrenciler, okul, sınıf ve şubelerde tek tip kıyafet giymeye zorlanamaz. Ancak, okul yönetimi ve okul-aile birliğinin koordinatörlüğünde, 4. maddede yer alan sınırlamalara aykırı olmamak kaydıyla, velilerin yüzde ellisinden fazlasının muvafakati alınarak ilgili eğitim-öğretim yılı için okul kıyafeti veya kıyafetleri belirlenebilir. Bu fıkranın uygulanmasına dair usûl ve esaslar Millî Eğitim Bakanlığı tarafından hazırlanan yönerge ile belirlenir.”

2013-2014 eğitim öğretim yılı başladığında birçok okul ve veli okulunun öğrenci kıyafetlerinin nasıl olacağını bilmiyordu. Fakat okul idareleri okullar açılınca yönetmelik çerçevesinde okullarındaki velilere “Serbest kıyafet anketi” uyguladı. Sonuç nerede ise hemen hemen tüm Türkiye’de forma olarak açıklandı. Açıkçası ben çevremde bulunan hiçbir özel veya devlet okulunda anket sonucunun serbest kıyafet şeklinde çıktığını görmedim. Diyebilirsiniz ki, demokratik bir ortamda yapılan anket sonucunun uygulamasından daha doğal ne olabilir? Nasrettin Hoca misali “Siz de haklısınız.”

Fakat işin aslı tam da öyle değil. Yönetmelikte tek tip uygulanamaz, çıkan anket sonucuna göre bir önceki yıl seçilen okul kıyafetleri 4 eğitim öğretim yılı süresince geçerlidir hükmü var. İşte serbest kıyafet uygulamasının maddi boyutu ile ilgili olarak buzdağının görünmeyen kısmı burada karşımıza çıkıyor. Bulunduğum semtte 10 tane ilkokul/ortaokul bulunuyor. Bu 10 okulunda okul kıyafeti birbirinden farklı. Ne hikmet ise hiçbirinin seçtiği yazlık ve kışlık kıyafetleri bir üreticiden başka, farklı bir üreticinin firmasında bulma imkânı yok. Geçtiğimiz günlerde basına yansıyan Türkiye Okul Kıyafeti Üreticileri ve Satıcıları Federasyonu Başkan Yardımcısı ve Eskişehir Bölge Temsilcisi Mustafa Erçin’in açıklamaları da bizi destekler mahiyette. Erçin; “Önceki dönemlerde okullarda sadece mavi önlük, ortaokul ve liselerde lacivert, ceket, gri pantolon ve beyaz gömlek giyiliyordu ancak yaklaşık 4 senedir Türkiye'de bu durum değişti, her okulun kıyafeti farklı hale geldi. Sadece 200'e yakın okulu olan Eskişehir'de 150'nin üzerinde farklı okul kıyafeti modeli vardır.”

Evet eskiden mavi-siyah önlük tepki çekiyordu, fakat şimdi de piyasada 10TL’yi geçmeyecek tişört ve switşörtlere velinin 3 veya 4 katı para ödemesine neden olmak da akla soru işaretleri getiriyor. Tüm Türkiye’de yazlık tişört ve kışlık switşörtlerden 10 model belirlense, okullar da bunlara kendi amblemlerini maliyetine sembolik ücretlerle okul aile birliklerince temin etse sorun kökünden çözümlenmiş olur. Böylece serbest kıyafete karşı çıkanların zengin fakir ayrımı, öğrencilerin her gün kıyafet belirleme zorluğu ve velinin fahiş fiyatlardan kıyafet alma zorunluluğu ve okul idarelerinin/okul aile birliklerinin zan altında kalma sorunu kendiliğinden halledilmiş olur.

Öğrencilerin okul kıyafetlerinde “Serbest kıyafet” uygulamasında gelinen son nokta şudur. Okul idareleri anketleri uyguladıkları ve sonuca göre hareket ettikleri için mutludur. Veliler anketlerde “forma” dedikleri ve karar bu yönde çıktığı için mutludur. Okul kıyafetleri üreten ve satan firmalar düzenin yürür hâle gelip, tam teşekküllü çalışmaya başladıkları için mutludur. Peki ya öğrenciler?

Onlar kendilerine sorulmadan kıyafetlerin belli bir süre serbest kalmasından mutlu görünüyorlardı. Şimdi tekrar formaya dönülmesinin şaşkınlığını üzerlerinden atamıyorlar. Fakat formaları ile otobüsleri, servisleri doldurmaya başladılar.

Mutluluk “serbest kıyafet” de olsa, “forma” da olsa hep öğrencilerimizle birlikte olsun. (30.09.2013)