Atatürk Uluslararası Barış Ödülü

Yılda bir kez toplanması gereken Yüksek Danışma Kurulu toplantısı 13 Aralık 2013 tarihinde; Başbakan Yardımcısı Bülent Arınç’ın başkanlığında, üye Millî Eğitim Bakanı Nabi Avcı, üye Yükseköğretim Kurulu Başkanı Gökhan Çetinsaya, üye Alpaslan Açıkgenç, üye Atatürk Kültür, Dil ve Tarih Yüksek Kurumu Başkanı Prof. Dr. Derya Örs, üye Türk Tarih Kurumu Başkanı Prof. Dr. Mehmet Metin Hülagü, üye Türk Dil Kurumu Başkanı Prof. Dr. Mustafa Sinan Kaçalin, üye Atatürk Kültür Merkezi Başkanı Prof. Dr. Turan Karataş ve üye Atatürk Araştırma Merkezi Başkanı Prof. Dr. Mehmet Ali Beyhan katılımı ile gerçekleştirilmiştir.

Bu toplantıda Başbakan Yardımcısı Bülent Arınç, 2000 yılından bu yana uygulanmayan Atatürk Barış Ödülü’nün, bundan sonra sonu 0’la ve 5’le biten yıllarda verilmeye devam edeceğini, 2015 yılının da bu uygulama için bir milat olacağını söylemiştir. Bu haber vesile ile bugünkü yazı konumda “Uluslararası Atatürk Barış Ödülü”nü sizlere kısaca tanıtmak istedim.

Atatürk Uluslararası Barış Ödülü, Atatürk’ün “Yurtta Sulh, Cihanda Sulh” ilkesi doğrultusunda dünya barışına; uluslar arasında dostluk, anlayış ve iyi niyetin geliştirilmesine hizmet eden gerçek veya tüzel kişilere verilmek üzere Devlet Ödülü niteliğinde meydana getirilmiştir.

Mevzuat dayanağını 14.11.1984 tarih ve 84/8769 sayılı Bakanlar Kurulu Kararıyla yürürlüğe konulan "Atatürk Uluslararası Barış Ödülü Tüzüğü" teşkil etmekteydi. Yönetmelik, 12 Mart 2013 tarih ve 28585 sayılı Resmi Gazete’de yayınlanan “Atatürk Uluslararası Barış Yönetmeliği” ile tekrar düzenlenmiştir.

Bu yönetmeliğe göre ödül sonu 0 (sıfır) ve 5 (Beş) ile biten yıllarda verilecektir. Bu da yönetmeliğin yayınlandığı tarihten sonra ilk “Atatürk Uluslar arası Barış Ödülü”nün 2015 yılında verileceğini göstermektedir. Ödül,  Atatürk’ün rölyefi işlenmiş altın kaplama gümüş bir plâket, altın ödül rozeti, berat ve nakdî mükâfattan oluşmaktadır.

İlk kez 1986 yılında dönemin NATO Genel Sekreteri olan Joseph Luns’a verilen ödül, 1987 yılında Almanya Cumhurbaşkanı Richard Von Weizsaecker’e verilmiştir. 1988 yılında kimseye verilmemiştir. 1999 yılında ise Japon Prensi Takahito Mikasa’ya verilmiştir. 1990 yılında 7. Cumhurbaşkanı Kenan Evren’e verilmiştir. 1991 yılında ödül verilmemiştir. 1992 yılında ise ödüle, 5 Aralık 2013 tarihinde hayatını kaybeden Güney Afrika Ulusal Kongresi Başkanı Nelson Mandela layık görülmüştür. Fakat Nelson Mandela Türkiye’deki insan hakları ihlâllerini gerekçe göstererek ödülü almamıştır. 1993 ve 1994
yıllarında da ödül kimseye verilmemiştir. 1995 yılında ise ödül Türkiye Kızılay Derneği’ne verilmiştir. 1996 yılında ise ödül UNİCEF’e verilmiştir. 1997 yılında ise Bosna-Hersek Türk Barış Gücü Görev Kuvveti ödüle lâyık görülmüştür. 1998 yılında ise ödül Birleşik Krallık’tan Princeton Üniversitesi öğretim üyesi Prof. Dr Bernard Lewis’e verilmiştir. 1999 yılında Azerbaycan Cumhurbaşkanı Haydar Aliyev’e verilmiştir. Ödül son kez 2000 yılında KKTC Cumhurbaşkanı Rauf Denktaş’a verilmiştir. 2001 yılından 2013 tarihine kadar ise ödül verilmemiştir.

12 Mart 2013 tarih ve 28585 sayılı Resmi Gazete’de yayınlanan “Atatürk Uluslar arası Barış Yönetmeliği”ne göre ödül beratı Yüksek Kurum Başkanlığınca düzenlenir ve Cumhurbaşkanı tarafından imzalanır. Para ödülü miktarı ise Bakanlar Kurulu tarafından tespit edilir.

Atatürk Uluslar arası Barış Ödülü’ne aday olmak isteyenler ve aday gösterme hakkı bulunanlar, gerekçelerini de ekleyerek ödül verilecek yıldan önceki 29 Ekim gününe kadar (2015 yılı ödülü için 28 Ekim 2014 gününe kadar), Yüksek Kurum Bilimsel Çalışmalar Koordinasyon Dairesi Başkanlığına başvurmaları gerekmektedir.

Kurum tarafından ödülün kime verileceği işlemleri, ödül verilecek yıldan önceki 29 Ekim gününden itibaren 4 ay içinde sonuçlandırılır.

Bakanlar kurulu, ödül kurulu tarafından önerilen adaylar arasından bir kişiyi Cumhurbaşkanının onayına sunar. Nihai karar, Cumhurbaşkanınca onaylandıktan sonra 23 Nisan günü açıklanır.

Ödül 19 Mayıs Atatürk’ü Anma Gençlik ve Spor Bayramı günü ya da cumhurbaşkanının uygun göreceği diğer bir günde düzenlenecek törenle, Cumhurbaşkanı veya yetkili kılacağı bir kimse tarafından, ödüle hak kazanan kimse veya temsilcisine verilir.

***

Not: Bu gün bir haftalık bir Pakistan gezisine gidiyorum. Dönüşte kaldığımız yerden devam etmek üzere kalın sağlıcakla. (16.12.2013)