BIST 10.277
DOLAR 32,34
EURO 34,81
ALTIN 2.393,53
YAZARLAR

İş güvenliği olmazsa iş kazaları bitmez

2012 yılında çıkan 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu sonrasında işyerlerimizde iş sağlığı ve güvenliği ile ilgili düzenlemeler daha da önem kazandı.

İzmir’den okurumuz Bilal Türkoğlu soruyor: “Bünyamin bey, müteahhitlik yapıyorum. İnşaatta çalışanlara kask, maske, çelik ayakkabı veriyorum ama takmıyorlar. Ameleler sizde bilirsiniz genelde okumamış oluyor. İşçi bulamıyorum zaten, bulunca da iyi ustaları kaçırmak istemiyorum. Usta bana bir şey olmaz diyor. Kaza olursa ben bundan sorumlu muyum? Ne yapmam lazım? Ceza alır mıyım?”

Sayın okurum, ülkemiz çok sık iş kazaları oluyor, iş kazalarında Avrupa ve AB lideriyiz ne yazık ki.

2012 yılında çıkan 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu sonrasında işyerlerimizde iş sağlığı ve güvenliği ile ilgili düzenlemeler daha da önem kazandı.

Kanun hem işçilere hem de işverenlere kapsamlı yükümlülükler yüklüyor yüklemesine de en önemli yükümlülükler işverene ait.

Çalışma yaşamının gerek işçi gerekse de işveren tarafında iş sağlığı ve güvenliği ile ilgili mevcut yükümlülüklerin neler olduğu konusunda sıkça sorular alıyoruz.

Konuyu ayrıntılı olarak açıklayalım.

İşveren İş Güvenliğini Almak Zorunda

İş hukukumuz işçi sağlığı ve güvenliği ile ilgili sorumluluğu öncelikle işverenlere yüklemiştir. Zira işverenler iş organizasyonunun etkin tarafıdır.

İşverenler, çalışanların işle ilgili sağlık ve güvenliğini sağlamakla yükümlü olup bu kapsamda mesleki risklerin önlenmesi, eğitim ve bilgi verilmesi dâhil her türlü tedbirin alınması, organizasyonun yapılması, gerekli araç ve gereçlerin sağlanması, sağlık ve güvenlik tedbirlerinin değişen şartlara uygun hale getirilmesi ve mevcut durumun iyileştirilmesi için çalışmalar yapmakla zorundadır.

İşverenlerin iş sağlığı ve güvenliği yönünden sorumlulukları yalnızca tedbir almakla sınırlı değildir. İşverenler işyerinde alınan iş sağlığı ve güvenliği tedbirlerine uyulup uyulmadığını izlemek, denetlemek ve uygunsuzlukların giderilmesini sağlamakla yükümlüdür.

Başka bir deyişle işveren “ben tedbirleri aldım, ama iş kazası işçinin ihmali sonucu oldu”, “ben koruyucu malzeme verdim, işçi kullanmamış” diyerek işin içinden sıyrılamaz, kurtuluş beyyinesi sunamaz. İş organizasyonunun her aşamasında iş sağlığı ve güvenliğinin izlenmesi işverenin sorumluluğundadır.

Öte yandan işçiler de tedbirlere uymakla, sorumlu ve bilinçli davranmakla yükümlüdür.

Risk Değerlendirmesi Yaptırmak Gerekiyor

İşverenlerin iş hukukuna göre önemli bir sorumluluğu işyerleri için risk değerlendirmesi yapmak ya da bunu dışarıdan hizmet almak suretiyle yaptırmaktır.

Risk değerlendirmesi yapılırken aşağıdaki hususlar dikkate alınır:

a) Belirli risklerden etkilenecek çalışanların durumu.

b) Kullanılacak iş ekipmanı ile kimyasal madde ve müstahzarların seçimi.

c) İşyerinin tertip ve düzeni.

ç) Genç, yaşlı, engelli, gebe veya emziren çalışanlar gibi özel politika gerektiren gruplar ile kadın çalışanların durumu.

İşyerinde risk değerlendirmesi olası kazaların ve hastalıkların daha oluşmadan önlenmesi amacıyla yapılan koruyucu ve kapsamlı bir analizdir.

Koruyucu Ekipman Belirlenmek Zorunda

İşverenler, yapılacak risk değerlendirmesi sonucu alınacak iş sağlığı ve güvenliği tedbirleri ile kullanılması gereken koruyucu donanım veya ekipmanı belirlemekle yükümlüdür.

İşyerinde uygulanacak iş sağlığı ve güvenliği tedbirleri, çalışma şekilleri ve üretim yöntemleri; çalışanların sağlık ve güvenlik yönünden korunma düzeyini yükseltecek ve işyerinin idari yapılanmasının her kademesinde uygulanabilir nitelikte olmalıdır.

İşveren, iş sağlığı ve güvenliği yönünden çalışma ortamına ve çalışanların bu ortamda maruz kaldığı risklerin belirlenmesine yönelik gerekli kontrol, ölçüm, inceleme ve araştırmaların yapılmasını sağlamak zorundadır.

İşverenlerin öncelikle toplu koruma önlemleriyle, sonrasında kask, maske gibi kişisel koruyucular ile güvenli ve sağlıklı bir iş ortamını sağlaması gerekir.

Ancak işverenin yükümlülüğü kask, maske gibi kişisel koruyucu malzemeyi vermekle bitmez, bunların usulünde ve doğru kullanıldığını takip etmek ve sağlamakla da sorumludur.

İşçiye Gücünün Yeteceği İş Vermek Gerekir

İşverenlerin bir başka zorunluluğu da çalışana görev verirken, çalışanın sağlık ve güvenlik yönünden işe uygunluğunu göz önüne almaktır.

İşverenler yeterli bilgi ve talimat verilenler dışındaki çalışanların hayati ve özel tehlike bulunan yerlere girmemesi için gerekli tedbirleri yasal olarak almak zorundadır.

İş hukukumuzun bu ilkelerini işverenlerimiz bazen yanlış anlıyorlar. “İşe göre işçi mi yoksa işçiye göre iş mi bulacağım” diyorlar. Elbette ki iş akdinin esaslarından biri olan “edim” yani “iş” işverenin belirleyeceği bir olgudur.

Ancak işveren iş yaptırmaya çalışırken işçilerin sağlığı ve güvenliğini açıkça riske atamaz. İşçi yaptığı işte ne kadar usta olursa olsun “işçiye bir şey olmaz” denilemez. İş kazaları riskleri umursanmadan yapılan bir üretim modeli kabul edilemez.

Aksine işveren iş üretiminin her aşamasında tedbirli ve uyanık davranmak yükümlülüğündedir.

Sorumluluk İşverenlerin Omzunda

Şunu belirtelim ki İş Sağlığı ve Güvenliği kanunu uyarınca dışarıdan hizmet satın alınma şeklinde yapılan risk değerlendirmeleri işverenin yükümlülüklerini azaltmaz.

İşyeri dışındaki uzman kişi ve kuruluşlardan hizmet alınması, işverenin sorumluluklarını ortadan kaldırmaz. Son kertede sorumluluk yine işyeri örgütlenmesinin en yetkili şahsı olan işverendedir.

Ayrıca çalışanların iş sağlığı ve güvenliği alanındaki yükümlülükleri, işverenin sorumluluklarını etkilemez. Başka bir deyişle işveren “ben söyledim ama işçi öyle yaptı” diyerek olası bir iş kazası halinde hukuken kusurlu ve kusursuz sorumluluktan hallerinden kurtulamaz.

Altını çizmeyi gerektiren bir husus da işverenlerin iş sağlığı ve güvenliği tedbirlerinin maliyetini çalışanlara yansıtamayacağıdır.

İşverenlere düşen her türlü iş sağlığı ve güvenliğini alarak işyerlerinde sağlıklı ve güvenli çalışma kültürünü yerleştirmektir.

Yoksa ülkemizde iş kazalarını önlemek mümkün olmaz…

---

 

Kıssadan Hisse

“Bilen ve bildiğini bilmeyen uykudadır. Onu uyandırın.”

Çin Atasözü

 

---

Sorularınız için:

 

Yazarın tüm yazıları için:

Yorumlar